A-türklerin tarih sahnesine çikişlari


sayfa1/4
s.ogren-sen.com > öykü > Evraklar
  1   2   3   4


İSLAMİYET’TEN ÖNCE TÜRK TARİHİ

A-TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞLARI:

1-TÜRK ADININ ANLAMI

Türk adı Göktürk kitabelerinde Türk ve Türük şeklinde geçmektedir.Türk kelimesine bir çok anlam yüklenmiştir.Genel olarak Türk demek Güçlü – Kuvvetli manasında kabul edilir.

1)- Ziya GÖKALP 'e göre; Töre kelimesinden gelir. Buna göre Türk demek "Türeli=Nizamlı,geleneklerine bağlı" demektir.

2)- Danimarkalı Bilgin WAMBERY 'e göre Türemekten(Türük) gelir. Buna göre Türk demek TÜREMİŞ,ÇOĞALMIŞ demektir.

3)- Kaşgarlı Mahmut'un "Divan-ı Lügat- ı Türk" adlı eserinde Türk demek "OLGUNLUK ÇAĞI" demektir.

2-TÜRKLERİN İLK ANAYURDU:

Türklerin anayurdu Orta Asya'dır. Orta Asya'nın sınırları; Doğuda Kingan Dağları,Batıda Hazar Denizi, Güneyde Himalaya Dağları, Kuzeyde Sibirya arasında kalan geniş alana denir.

Türk tarihi başka milletler gibi bütün olarak incelenememesinin nedeni Türklerin göçebe bir yaşam sürmesi nedeniyle sabit kalmamalarıdır .

*Karasal iklime sahip olan Orta Asya bozkırları tarımdan çok hayvancılığa elverişlidir.Bu nedenle Türklerin temel geçim kaynağı hayvancılık olmuştur.

*Türk boyları sürülerine ot ve su bulabilmek için göçebe(Konar-Göçer)yaşam biçimini benimsemişlerdir.

*Bozkırların zor koşulları Türklerde özgüven ,güçlü bir irade oluşmasına ve dayanıklılığın artmasına mücadeleci bir karaktere sahip olmasında etkili olmuştur.

3-ANAYURTDA KURULAN İLK UYGARLIKLAR:

UYGARLIK:Bütün insanlık tarafından beğenilen ve benimsenen değerlerdir.

KÜLTÜR:Sadece bir ulusa ait gelişim süreci içerisinde oluşturulan maddi ve manevi değerlerdir.

Yapılan arkeolojik kazılar Türklere ait farklı bölgelerde birçok kültürün oluşturulduğunu ortaya koymaktadırlar bunlar Anav ,afanasyevo ,Andronova ,karasuk ve tagar .Bu kültürlerde Türklerin hayvancılık ile uğraştıkları ,bakırdan ,altından,tunçtan Eşyalar yaptıkları ortaya çıkmıştır.Bu eşyalar hayvan figürleri ile süslenmişlerdir.Ayrıca atı ilk defa evcilleştirmişlerdir.Türkler atı hem günlük işlemlerinde hem de savaşlarda kullanmışlardır.

4-ORTA ASYADAN YAPILAN GÖÇLER:

Orta Asya’ da yaşayan Türkler farklı nedenlerden dolayı değişik zamanlarda yaşadıkları yerlerden göç etmişlerdir.

GÖÇLERİN SEBEPLERİ:

1)- Nüfus artışı ve toprakların yetersiz kalışı,

2)- Olumsuz iklim şartları(Kuraklık, şiddetli kışlar)

3)- Kendi aralarında ve diğer kavimlerle olan mücadeleler

4)- Salgın hastalıklar

5)- Türklerin Cihan hakimiyeti düşüncesi(Güneşin doğduğu yerden, battığı yere kadar her yeri fethetme arzusu)

ÖNEMLİ NOT: Türkler yaptıkları savaşları kaybedince bulundukları bölgeyi terk ederlerdi.Bu durum Türklerin bağımsız yaşamaya düşkün olduklarına kanıt olarak gösterilebilir.Türklerin atı kullanması doğa şartlarına dayanıklı olması bu göçlerin başarıya ulaşmasını sağlamıştır.

GÖÇ YÖNLERİ:

Kuzeye Gidenler; Sibirya'ya

Doğuya Gidenler; Çin ve Uzakdoğu ülkelerine

Güneye Gidenler; Hindistan, Afganistan ve Çin'e

Batıya Gidenler; İki yol izlememişlerdir. Bir kısmı Hazar Denizinin kuzeyinden Karadeniz'in

kuzeyine ve Avrupa'ya(buralarda Hunlar , Avarlar, Bulgarlar,Macarlar gibi

devletler kurmuşlardır); Diğer kısmı ise Hazar Denizinin güneyinden İran,

Irak, Suriye, Mısır ve Anadolu'ya göç ederek burayı Türk Yurdu haline

getirmişlerdir.

GÖÇLERİN SONUÇLARI:

Türkler yaptıkları göçler ile gittikleri yerlerde kavimleri kontrol altına almışlar,Asya ve Avrupa ‘nın siyasi yapısının değişmesinde kavimler göçü etkili olmuştur.Kavimler göçü Türklerin batıya doğru göçlerinin bir sonucudur.

1)- Orta Asya kültür ve Medeniyeti dünyanın değişik bölgelerine taşınmıştır.

2)- Göç etmeyip, Orta Asya'da kalan Türkler, ilk Türk Devleti olan "Asya Hun Devleti" ni

kurmuşlardır.

3)- Göç eden Türk boyları gittikleri yerlerde yeni Türk Devletleri kurarlarken Türk kültürünün yayılmasını sağlamışlardır ve oralardaki bazı devletleri de yıkmışlardır.

4-Türkler göçler sonucunda Mezopotamya ,Anadolu,Çin,Hindistan.Orta Avrupa ,balkanlar ve Sibirya ya yerleşmişlerdir.

5-Değişik bölgelere göç eden Türk boyları yerleştikleri bölgelerde etkilenerek birbirinden farklı kültürel özellikler kazanmışlardır.

6-Türk toplulukları önlerine çıkan kavimleri de sürükleyerek büyük göç dalgalarına yol açmışlardır.Avrupa ve Asya’ nın siyasal ve kültürel yapısının değişmesine neden olmuşlardır.

7-Türk boylarından bazıları göç ettikleri bölgelerdeki kültürlerin etkisiyle milli benliklerini kaybederek yabancılaşmışlardır.

 

ORTA ASYA’DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ

1.Asya Hun (Büyük Hun) İmparatorluğu

*Kutlu ülke Ötüken merkez olmak üzere Orhun ve Selenga nehirleri çevresinde kurulmuştur.

*Hunlar'a ait ilk belge MÖ 318 yılına ait  Hun prensleri ile Çin arasında yapılan bir antlaşmadır.

*M.Ö. III. Yüzyılın ikinci yarısında Hunlar, Çinlilere karşı büyük bir güç haline gelmişlerdir.

*Çinliler, Hun akınlarına engel olabilmek için kuzey sınırlarında bir duvar örmeye başlamışlardır.Bugün “Çin Seddi” diye bildiğimiz bu duvar M.Ö. 214 yılında tamamlanmıştır.

*Mete,Tunguzları,Yüeçiler’i ve Vusonlar’ı yendi.

*Çinlilerle mücadele eden Mete Han’ın asıl düşüncesi, Çin’i etkisiz hale getirmekti.Çin’i yıllık vergiye bağlayan Mete, gücünün sembolü olarak Çinli bir prensesle evlenmiştir.

*Kalabalık Çin nüfusu içinde Türklerin asimile olmasından çekinen Mete, Çinlilerle antlaşma yapmış ve onlarla dost kalmayı tercih etmiştir.(Mete ulusçu bir politika takip etmiş, vatan millet sevgisini ortaya koymuştur.)

*Mete Han’dan sonra Hunlar zayıflamıştır. 

Parçalanma Sebepleri:

-İç mücadeleler  ve Çin’in entrikaları

-İpek Yolunun elden çıkması

-Prensler arasındaki taht kavgaları

*Çin’in egemenliğine girmek isteyen  Hohanyeh ile Çiçi arasındaki mücadele sonunda Hun devleti doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı.(MÖ l yy.)

*Hohan-yeh yönetimindeki Doğu Hunları  Çin’in egemenliğine girdi. Batı  Hunları ise Çin tarafından ortadan kaldırıldı.

*Çinin egemenliğinden kurtulan Doğu Hunları, MS 48 yılında Kuzey ve Güney Hunları olmak üzere ikiye ayrıldılar.

*Güney Hunları inin egemenliğini kabul ederken,Kuzey Hunları batıya doğru göç ettiler.Batıya doğru göç eden bu Türkler kavimler göçünü başlattılar.

 

Mete Han’ın Tarihteki Önemi

-Türk soyundan olan bütün toplulukları kendi yönetimi altında toplamıştır.

-Tung-huların ısrarlı toprak istekleri karşısında “Toprak milletindir, onu kimse veremez.” diyerek ilk defa vatan ve millet sevgisini ortaya koymuştur.

-Çin’i mağlup etmesine rağmen Türklerin Çin’e yerleşmesine karşı çıkmış; Çin’den yıllık vergi almakla yetinmiştir.

-Günümüzde de pek çok devlet tarafından örnek alınan  bir ordu sistemi kurmuştur (Onlu Sistem).

 

*Bu dönemde, Çinlilerin propagandasıyla Hun beyleri birbirine düşmüştür.Mete’nin ölümünden sonra zayıflayan Hunlar, önce Doğu ve Batı olarak sonra da Güney ve Kuzey olarak parçalanmışlardır. 

Kavimler Göçü

Aral Gölü çevresinde toplanan Hun boyları Orta Asya’daki Çin baskısı ve kuraklık nedeniyle IV. Yüzyılın ortalarından itibaren batıya doğru göç ederek barbar kavimleri(Gotlar,Gepitler,Vandallar) Roma İmparatorluğu üzerine saldırmaları sonucunda Kavimler Göçü olmuştur (375). 

Kavimler Göçü’nün Sonuçları

-Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır (395).

-Batı Roma İmparatorluğu yıkılmıştır (476).

-Avrupa’da yeni milletler ortaya çıkmış ve yeni devletler kurulmuştur.Böylece Avrupa’nın günümüze kadar gelen etnik yapısı oluşmuştur.

-İlk Çağ’ın sonu Orta Çağ’ın başlangıcı kabul edilmiştir.

-Feodalite (Derebeylik) rejimi ortaya çıkmıştır.

-Avrupa’da Hun Devleti kurulmuştur.

-Hristiyanlık barbar kavimleri arasında yayılmıştır.

 Orta Çağ’da Avrupa

Kilise ve Papalık

*Orta Çağ’da Katolik Kilisesi siyasal, dinsel ve ekonomik alanlarda güçlenmiştir.

Katolik Kilisesi’nin güçlenmesinde;

-Papa’nın Avrupa krallarına taç giydirerek krallıklarını onaylaması

-Siyasal yapının parçalanması

-Skolastik düşüncenin yaygınlaşması(Skolastik düşünce:Avrupa’da kilisenin etkisi altında gelişen, gerçeklere sadece kilisenin gösterdiği yolla ulaşılabileceğini savunan, deney ve gözleme karşı olan Orta Çağ görüşüdür.Bu düşünce deney ve gözleme karşı olduğu için bilimin gelişmesini engellemiştir.)

-Kilisenin kişileri dinden çıkarma (aforoz), bir bölgede yaşayanları dinsel faaliyetlerden men etme (enterdi) ve para karşılığında günah çıkarma, cennetten yer satma (endülüjans) yetkilerinin bulunması

etkili olmuştur.

*Orta Çağ’da kurulan devletlerin birçoğunda hükümdarlar egemenliklerini dine dayandırmışlardır.Ortaya çıkan laik olmayan devlet anlayışında din adamları devlet yönetiminde etkili olmuşlardır.

 

Feodalite (Derebeylik)

*Feodalite, Kavimler Göçü’nden(376) ve Batı Roma’nın yıkılmasından(476) sonra merkezi otorite boşluğu nedeniyle doğmuştur.

*Siyasal ve askeri gücü elinde bulunduran, toprağın mülkiyetine veya imtiyazına sahip olan bir senyörler (derebeyler) sınıfı ile bu sınıfa bağımlı köleler sınıfının oluşturduğu idari düzene feodalite denir. 

Feodalite Rejiminin Özellikleri

-Feodalite rejiminin kurulmasından sonra Avrupa’da siyasal birlik bozulmuş, küçük yönetim birimleri ortaya çıkmıştır.Derebeylik yönetimi, IX. Yüzyılda Fransa’dan bütün Avrupa’ya yayılmış ve bütün Orta Çağ boyunca devam etmiştir.

- Feodalitede himaye sistemi esastır.Himaye eden “Süzeren”, himaye edilen “Vasal” olarak adlandırılmıştır.

-Feodalite rejiminde, halk arasında eşitlik yoktu.Avrupa’da halk; soylular(senyörler), rahipler, burjuvalar ve köylüler(hür köylüler ve köleler-serfler) diye sınıflara ayrılmıştır.Bu nedenle Orta Çağ’da Avrupa’da sosyal adalet sağlanamamıştır.

-Toprakların mülkiyeti soyluların elinde toplanmıştır.Orta Çağ’da kapalı bir ekonomik politika izlendiği için halk sermaye birikimine sahip olamamıştır.

 Feodalite Rejiminin Zayıflamasında;

-Haçlı Seferleri sırasında derebeylerin ölmesi veya ordularını kaybetmesi

-Barutun ateşli silahlarda kullanılmaya başlanması (top)

-Avrupa’da sürekli orduların kurulması

-Yeni Çağ başlarında Coğrafi Keşiflerin yapılmasından sonra ticaretin gelişmesi ve tarımsal faaliyetlerin gerilemesi

-Papa ile krallar arasındaki mücadelenin krallar lehine sonuçlanması

gibi gelişmeler etkili olmuştur. 

Avrupa Hun Devleti (376-469)

*Batıya doğru yönelen Türklerin bir kolu Kafkaslardan Anadolu’ya, Erzurum ve Malatya civarlarına geldiler.

*Balamır komutasında batıya doğru yönelenler ise Avrupa’ya geldiler.Avrupa’da kurulan ilk Türk devletidir.

*Avrupa Hun Devleti’nin  dış politikası Uldız döneminde belirlenmiştir.Bu politikaya göre Bizans İmparatorluğu baskı altında tutulacak ve Germen kavimlerine karşı Batı Roma İmparatorluğu ile işbirliği yapılacaktır.

*Uldız döneminde Hunlar, Tuna Irmağı’nı geçerek Roma İmparatorluğu topraklarına akınlar düzenlerken Kafkaslar yoluyla da Anadolu’ya girmişlerdir.Antakya ve Urfa’yı kuşatan Hunlar, Anadolu’da kalmayıp Azerbaycan üzerinden Karadeniz’in kuzeyindeki topraklarına geri çekilmişlerdir (398).Böylece Türkler Anadolu’ya ilk kez ayak basmışlardır.

*Avrupa Hunları, Uldız, Karaton ve Rua zamanında Bizans ile savaşarak Batı Roma ile iyi geçindiler.

*Attila da  Uldız’ın siyasetini uygulayarak Bizansı baskı altına aldı.Attila’nın amacı, büyük bir devlet kurmak, Doğu ve Batı Roma İmparatorluklarını egemenliği altına almaktı.

*Avrupa Hunları en güçlü dönemlerini Attila döneminde yaşadılar.

*Attila, 434 yılında Bizans’la Margos Antlaşması’nı yapmıştır.Antlaşmaya göre;

-Bizans, Hunlara ödemekte olduğu vergiyi iki katına çıkaracak,

-Bizans, Hunlara bağlı kavimlerle antlaşma yapmayacak,

-Ticari ilişkiler sınır kasabalarında devam edecek,

-Bizans, elindeki Hun esirleri iade edecek. 

I.Balkan Seferi (441-442):Bizans’ın Margos Antlaşması’nın hükümlerine uymaması üzerine gerçekleşti.Bizans’la yapılan antlaşma ile Attila Bizans’ın ödediği vergiyi artırdığı gibi bazı sınır kalelerini de ele geçirdi.Bu seferden sonra Avrupa Hunlarına Balkanların yolu açılmış oldu. 

II.Balkan Seferi (447):I.Balkan Seferi’nden sonra Bizans’ın antlaşmada öngörülen vergiyi ödemediği için gerçekleşti.Sefer sonunda yapılan Anatolios  Antlaşması’na göre;

-Bizans, ödediği yıllık vergiyi üç katına çıkaracak,

-Bizans, yüklü bir savaş tazminatı ödeyecek

-Tuna’nın güneyindeki yerler askerlerden arındırılacaktı. 

*Bundan sonra Batı Roma üzerine sefere çıktı.Bir yıl önce kendisine evlenme teklifinde bulunan Romalı Prensesi, Roma topraklarının yarısının çeyiz olarak verilmesi koşuluyla zevceliğe kabul ettiğini bildirdi.

*Bu isteği reddedilen Attila l.Galya (Fransa) seferine çıktı.Meşhur Romalı komutan Aetius’la 451 yılında Paris yakınlarında yapılan savaşta her iki taraf da büyük kayıplar verdi.

*452 Roma (İtalya)  seferine çıkan Attila, Papanın isteği ve eski bir uygarlık merkezi olan Roma’ya zarar vermemek için geri döndü.

*Attila’nın ölümünden sonra Avrupa Hunları yıkıldı.

 

Dağılma Sebepleri:

-Attila’dan sonra başa geçenlerin Yetersizliği.

-İç karışıklıklar ve Germen kavimlerinin isyanı.

-Hun nüfusunun azlığı. 

*Avrupa Hunları, Karedeniz in batı kıyılarına yerleştiler ve Hıristiyanlaşarak yerli kavimler içerisinde eriyerek yok oldular.

*Avrupa Hun’larının yerine Orta ve Güney Avrupa’da Macarlar ve Bulgarlar devlet kurdular. 

2. I.Göktürk Devleti (552-630)

*Göktürkler Türk adıyla kurulan ilk devlettir.Başkentleri Ötüken, ilk hükümdarları Bumin Kağan’dır. Avar Devletinde demircilikle uğraşan Göktürkler, Töles’lerin isyanını bastırdıktan  sonra Avar’lara karşı isyan ederek bağımsızlıklarını elde ettiler.

*Devlet geleneklere göre ikiye ayrıldı:Doğuyu yöneten Bumin Kağan ülkenin batı bölgesini kardeşi İstemi Yağbu’ya bıraktı.

*İSTEMİ YABGU'NUN BATI SİYASETİ:İstemi Yabgu, İpek Yolunu elinde tutabilmek için Akhunlar’a karşı Sasanilerle anlaştı. Akhun toprakları Göktürk’lerle Sasaniler arasında paylaşıldı.

*Sasaniler‘in İpek Yolunu ele geçirebilmek için Akhun topraklarının tümünü ele geçirmeye çalışması üzerine îstemi Yabgu, Bizans ile anlaşarak Sasanilerle savaştı.

Not:Göktürk-Bizans ittifakı sonucu zayıflayan Sasani Devletine Hz. Ömer zamanında Müslümanlar son vermiştir.

Göktürklerin İkiye Ayrılması:

Çinlilerin Göktürk Devleti’nin içişlerine karışması sonucunda 582 tarihinde ülke ikiye ayrılmıştır.,

*Mukan Kağandan sonra başa Tapo geçti.

*Çin seferinden dönerken beraberinde getirdiği rahiplerin etkisinde kalarak Budizm’e ilgi duydu. Ülkede Budist tapınakları ile Buda heykellerinin yapılması halkın tepkisine neden oldu.

*İstemi Yabgu’nun yerine geçen Tardu, Çin entrikalarının da etkisiyle kendisini Kağan ilen etti.

*Tapo’nun yanlış siyaseti, Tardu’nun ihtirası ve Çin’in entrikaları sonucu Göktürkler ikiye ayrıldı.

*Doğu Göktürk Devletinin başına Tapo’dan sonra İşbara geçti. İşbara dan sonra Doğu Göktürkleri 630 yılında Çin’in egemenliği altına girdi.

*Batı Göktürk Hükümdarı Tardu, Doğu ve Batı Göktürkleri birleştirmek için uğraştı. Çin üzerine seferler düzenledi. Su  kaynaklarının Çin tarafından zehirlenmesi üzerine büyük kayıplar verdi.

*Tardu, İran ile mücadele ederek topraklarını genişletti.

*Güçlerini kaybeden Batı Göktürkleri de 659 yılında Çin egemenliğine girerek yıkılmışlardır.

 
  1   2   3   4

sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

A-türklerin tarih sahnesine çikişlari iconTarih sözcüğü, hem geçmişte kalan insani ve toplumsal olaylar topluluğunu,...

A-türklerin tarih sahnesine çikişlari iconOrtaöĞretim tarih dersi ÖĞretim programi

A-türklerin tarih sahnesine çikişlari iconYayımlandığı R. Gazete : Tarih : 13/7/2001 Sayı : 24461

A-türklerin tarih sahnesine çikişlari iconTariH 2 hazirlayan : ariF Özbeyli osmanli siyasi tariHİ- I ( 1300-1600 )

A-türklerin tarih sahnesine çikişlari icon04/08/2014 tarih 138 nolu belediye meclisince kabul edilen yönetmeliğe uygundur

A-türklerin tarih sahnesine çikişlari iconPersonel yönetmeliĞİ (Y. K. 09. 02. 1993tve 3/33s karari ile kabul...

A-türklerin tarih sahnesine çikişlari iconAydin, Bati Anadolu Bölgemizde tarih ve uygarligin izlerini tasiyan,...

A-türklerin tarih sahnesine çikişlari iconDo?an?n en gьzel zaman? bahar?n gьnleri ak?p geзiyor. F?rsat yarat?p...
Ц?reneceksiniz, зьnkь sizin iзin derledi?imiz bu rotalarda tarih ve kьltьr de var


Sanat




© 2000-2018
kişileri
s.ogren-sen.com