Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da


s.ogren-sen.com > öykü > Evraklar

powerpluswatermarkobject3


YENİ ÇAĞDA AVRUPA 1453-1789 (1453-1789)


Bu dönemde “Karanlık Çağ” dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da “Aydınlanma Devri” başlamıştır. Bu değişme sonucunda birçok önemli keşif ve icatlar gündeme gelmiş bu gelişmeler Avrupa’dan bütün dünyaya yayılmıştır.

Bu dönemde devletler tablosuna genel bir bakış atalım…

Fransa: Avrupa’nın güçlü bir devletidir. Alman imparatorluğu ile devamlı mücadele halindedir. Çünkü Almanya, Fransa topraklarını kendi ülkesine katmak düşüncesindeydi. Osmanlı-Fransız dostluğunun önemli nedenlerinden birisi de bu olay sonucudur.

İtalya: Bu dönemde İtalya’da siyasi birlik yoktu. (1870’te kuracaktır.) Ülke birçok şehir devletlerine ayrılmıştı. Papalık İtalya’da bulunmaktaydı. Venedikliler ve Cenevizliler özellikle Akdeniz Osmanlı imparatorluğunun ciddi rakiplerindendi. XVI. Yüzyılın sonlarına doğru önemlerini yitirdiler.

Rusya: Birçok prensliklerden (Knez) oluşan Rusya, Moskova prensliğinin egemenliği altında güçlü bir devlet oma yolunda birleşti. Altınorda Devletinin yıkılması, bölgedeki Türk hanlıklarının birbirleri ile mücadeleleri, Rusya’yı XV. Yüzyıldan itibaren güçlü bir devlet konumuna getirdi.

İngiltere: İskoçya’nın dışında bütün adaya sahipti. Reform hareketleri sonucu İngiltere’yi papalıktan ayırdı ve kendi kilisesini kurdu. “Angilakan Kilisesi” Kraliçe I. Elizabeth döneminden itibaren güçlü deniz filosu ile dünyanın en büyük sömürge devletini kurdular. (Güneş Batmayan İmparatorluk)

Macaristan: Güçlü bir krallık olan Macaristan, özellikle 1526 tarihindeki Mohaç savaşı ile önemini yitirdi. Toprakları zamanla Osmanlı, Avusturya ve Almanya arasında paylaşıldı.

Almanya: Almanya bu dönemde “Mukaddes Roma Germen” imparatorluğu” deniyordu. Bütün Orta Avrupa, Macaristan’ın kuzeyi, İspanya, Almanya’nın yönetimi altındaydı.

Şimdi de Yeniçağ Avrupası’nda bilim ve teknikte meydana gelen gelişmeler.

1) Barut’un Ateşli Silahlarda Kullanılması:

Barut Çinlilerin icadıdır. Haçlı seferleri sırasında (1096–1270) Avrupa’ya götürülmüştür. Asıl gelişimi Avrupa’da olmuştur. Avrupa’da top icad edilmiştir. Barut, Bizans’ta “Rum Ateşi – Grejuva” olarak kullanılmıştır.

Böylelikle;

●Derebeylik sona erdi. Merkezi Krallıklar güçlendi. (Siyasi sonuç)

●Savaş yöntemleri değişti.

●Yollar güvenlik altına alındı. Ticaret ve ziraat alanlarında gelişme




olduğundan ekonomik gelişme arttı.

İstanbul’un fethi topun savaşlardaki önemini kanıtlamıştır. Topu önce Endülüs Emevileri ve İtalyanlar kullandılar.

Macaristan, Osmanlılar ve İngilizler topu geliştirdiler. Topu İngilizler Yüzyıl Savaşları içinde geçen “ Kresey Savaşı”ında; Osmanlılar ise 1389

I. Kosova Savaşı’ında kullandılar.

2) Kağıt ve Matbaanın İcadı

Kâğıt ve Matbaa’nın bulunması Çinliler tarafından gerçekleştirilmiştir. Çinlilerden Türklere, Türklerden Haçlı Seferleri sırasında (1096–1270) Batıya geçmiştir. Bu yenilikler Jan Gutenberg’in kurşun ile antimon karışımıyla

Hareketli harflerle buluşuyla yeni bir boyut kazanmıştır.

Böylelikle;

●Kitaplar ucuz basılmaya başlandı. Parlak bir fikir hayatı doğdu.

●İnsanlık Orta Çağ düşüncesinden (Skolâstik Düşünce) kurtulup yerini akılcı ve bilimselci (Hümanist) düşünceye sahip oldu.

Not: Kâğıt ve Matbaa sayesinde özgür düşünce ortamı oluştu. Okuma yazma bilenlerin sayısı arttı.Pozitif bilimlerin gelişmesine zemin hazırladı. Kişisel yaratıcılık gelişti. Bu durum Rönesans ve Reform’a zemin hazırlamıştır.

Not: Osmanlı’da Matbaa 1727’de kullanılmaya başlandı ancak Rönesans ve Reform gibi gelişmelere sebep olmadı. Osmanlı matbaayı gâvur icadı olarak gördü. Okuma oranı çok düşüktü. Avrupa gibi okuma oranı yüksek değildi.

3) Pusula ve Gemicilik Sanatında İlerleme

Çinliler tarafından kullanılan pusula Haçlı Seferleri sırasında Batı’ya geçmiştir. Kristof Kolomb, pusulanın sapma açısını düzeltmiş ve böylece denizcilerin okyanuslara açılmasını kolaylaştırmıştır.

Böylelikle;

●Gemiler, pusula sayesinde uzak bölgelere gidebilmiştir.

●Ticaret gelişmiş, toplumlararası iletişim artmıştır.

●Coğrafi keşiflerin yapılmasına zemin hazırlamıştır.

COĞRAFİ KEŞİFLER

Osmanlıların ve başka İslam Devletlerinin ticaret yollarına egemen olması, Avrupalıları yeni yol arayışlarına itmiştir. Böylece Coğrafi keşifler gerçekleşti.

Coğrafi Keşiflerin Nedenleri

Ekonomik Nedenler

Doğu’nun zenginliği

Osmanlıların İpek ve Baharat yollarını ele geçirmeleri.

Doğu’dan gelen ticari ürünlerin çok el değiştirmesiyle Batı’ya pahalıya ulaşmasıdır.

Siyasi Nedenler

Kralların, siyasi güç kazanmak için ekonomik kazanımlar elde etmek istemeleri

Avrupa’daki Kralların birbirleriyle mücadele içinde olmaları




Bilimsel Nedenler

Pusulanın sapma açısının hesaplanması

Dünyanın yuvarlaklığının taraftar bulması

Coğrafya bilgisi ve haritacılık alanında gelişmeler yaşanması

Matbaa’nın geliştirilmesiyle bilgi birikiminin artması

Dini Nedenler

Kiliseye olan güvenin azalması (Skolâstik düşüncenin zayıflaması)

Hıristiyanlığı yayma düşüncesi

Efsane ve hurafelere inanmayan cesur gemicilerin yetişmesi

Kâşifler ve Keşifler

a) Ümit Burnunun Bulunması (1487)

Portekizli denizci olan Bartelmi Diaz yakalandığı fırtına sonucu Güneye düşerek Ümit burnuna (Fırtınalar Burnu) ulaştı

b) Hindistan Deniz Yolunun

Bulunması

1498’de Portekiz adına Vasgo de Gama Ümit Burnu’nu geçerek Hindistan’a ulaştı. Portekizlilerin bu yolu bulması Akdeniz ticaretine büyük darbe vurdu. Osmanlıların limanlarında sona eren Baharat yolu eski önemini yitirdi.

c) Amerika Kıtasının Bulunması

Müslüman Coğrafyacılardan dünyanın yuvarlak olduğunu öğrenen Kristof Kolomb hep Batıya gidilerek Hindistan’a ulaşacağına inanıyordu.

İspanya Kralının desteği ile çıktığı

keşif gezisi sonucu Hindistan sandığı

Amerika kıtasına ulaşmıştır.

Ancak yeni bir kıta olduğunu anlayamamıştır. (1492)

d) Amerika’nın yeni bir kıta olduğunun anlaşılması

1506-1507’de İtalyan denizci Amerika Vespuçi, İspanya adına denize açıldı. Kristof Kolomb’un gittiği yerlerin Hindistan değil yeni bir kıta olduğunu tüm dünyaya ilan etti.

e) Dünyanın Dolaşılması

1519’da İspanya’dan yola çıkan Macellan ve Del Kano devamlı Batı’ya giderek Hint adalarına ulaştılar. Yolda (Filipinlerde) Macellan öldü. Del Kano yolculuğu tamamlayıp İspanya’ya geri döndü.

Not: Bu seyahat dünyanın yuvarlaklığını kanıtlamıştır.

Coğrafi Keşiflerin Sonuçları

Ekonomik Sonuçlar

Baharat ve İpek yolları ticaret yönünü değiştirdi. Avrupalılar ihtiyaç duyduğu malları doğrudan doğruya Hindistan’dan almaya başladılar.

Süveyş ve İskenderiye limanları eski önemini yitirdi. (Akdeniz ticareti önemini yitirdi.) Yerine Bordo, Anvers, Londra ve Lizbon limanları önem kazandı. (Atlas Okyanusu limanları önem kazandı.)

Bu durum 1869 Sultan Abdülaziz döneminde Süveyş Kanalının açılmasına kadar devam etti.

Keşiflerden sonra Amerika’dan Avrupa’ya bol miktarda altın, gümüş girdi. (Merkantalizm) Sermayenin kaynağı toprak yerini altın ve gümüşe bıraktı.




Not: Yakın Çağ’da Sanayi İnkılâbına yol açtı. Burjuva sınıfı güçlendi.

Not: Rönesans ve Reforma zemin hazırladı. Ümit Burnu yolunun bulunması, Başta Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere bütün Orta Asyalı Türkleri olumsuz etkiledi.

Not: Kapitülasyonlara zemin hazırladı. Ticari Kapitalizm, Avrupa ekonomisi gelişti. Avrupa sömürgeleri kuruldu. Tarım ekonomisi yerini para ekonomisine bıraktı. Bankacılık ve borsacılık gelişti.

Siyasi Sonuçlar

Yeni kıtalar, uygarlıklar, ayrıca dünyanın o döneme kadar bilinmeyen yerleri tanınmıştır. (Atlas Okyanusu, Büyük Okyanus, Hint Okyanusu, Amerika ve Afrika keşfedildi. Hindistan’a ulaşıldı.)

Önce İspanya ve Portekizliler daha sonra da Avrupa Devletleri geniş topraklar elde ederek sömürge imparatorlukları kurdular.

Kâşiflere destek veren Merkezi Krallıklar güçlendi. (Absolitizma)

Bilimsel Sonuçlar

Yeni kıtalar, ırklar, uygarlıklar ve bitkiler keşfedildi.

İnsanlarda merak ve araştırma arzusu uyandı.

Düşüce dünyasında önemli gelişmeler ortaya çıktı.

Rönesans ve Reforma zemin hazırladı.

Dini Sonuçlar

Kiliseye olan güven azaldı.

Dini inançlar temelinden sarsıldı. Dünyanın yuvarlaklığı eylemsel olarak ispatlandı.

Ahiret korkusu ve Tevekkül felsefesi yerine dünya nimetlerinde yararlanma isteği güçlendi.

Keşfedilen yerlerde Hıristiyanlık yayılmaya başlandı. Burjuvazi kendi kilisesini yaratma çalışmalarına başladı

Not:

I. Haçlı Seferleri

II. Coğrafi Keşifler

III. Rönesans

IV. Reform

Yorum:

a) I ve II’nin sonucunda Doğu’nun zenginliği Batı’ya geçmiştir.

b) I, II, III, IV’ün sonunda Papa’ya ve Kiliseye duyulan güven azalmıştır.

c) I’in sebebi içerisinde Kiliseye olan güvenin azalması etkili değildir. (Seferlerin başlamasında Papa etkilidir)

RÖNESANS

XV. ve XVI. Yüzyıllarda önce İtalya’da başlayan Fransa, Almanya, İngiltere ve diğer Avrupa ülkelerinde görülen edebiyat, güzel sanatlar, resim, mimarlık ve heykeltıraşlık ve bilim alanında meydana gelen değişikliklerin tümüne verilen isimdir. )




Rönesans’ın Nedenleri

Kiliseye olan güvenin azalması

Orta Çağ’dan beri gelişen güzel sanatların XV. Ve XVI. Yüzyılda olgunlaşması

İslam dünyasındaki bazı eserlerin tercüme edilmesi (İbn-i Sina, Farabi vb.)

İstanbul’un alınması ile Bizans’tan İtalya’ya giden bilginlerin İlk Çağ’daki antik eserleri burada tanıtmaları ve yeniden yorumlamaları, Grekçe’yi öğretmeleri Antikite kültürünün

(İlk Çağa Dönüş) oluşmasına neden oldu.

Matbaa’nın icadı ve bu sayede kültür hareketlerinin ve yeni buluşların kolayca yayılabilmesi

Avrupa’da sanatçı ve edebiyatçıları koruyan ve kendilerine Mesen denen bir gurubun ortaya çıkması

Hümanist düşüncenin etkisi

Haçlı seferleri (1096–1270) sonrasında İslam dünyası ile Doğu’daki bilimsel ve teknolojik gelişmelerin Batı’ya geçmesi

Mesen Sınıfı: Yeni Çağda zenginleşen Burjuva sınıfının içinden çıkan sınıftır.

Not: Dante, Petrosk, Bokaçius, Rafello, Donetello, Mikalenj ve Leonardo da Vinci İtalya’daki Rönesans hareketlerinin en önemli sanatçılarıdır




Rönesans’ın İtalya’da Başlamasının Nedenleri:




●Güçlü siyasi krallıkların olması

●Katolikliğin merkezi olması (Roma)

●Coğrafi konum

●Ticaret merkezi durumunda olması

●Roma ve Helen kültürünün etkilerinin sürmekte olması

Not: Deniz ticareti ile zenginleşen İtalya’nın liman kentleri zenginleştiler. Ekonomik refaha kavuşan şehir halkı güzel sanatlara karşı ilgi duydu. Hümanizm ortaya çıktı.

●Roma ve Helen kültürünün etkilerinin sürmekte olması (Temel Sebebidir)




İtalya’da Rönesans




Hümanizm (Edebiyatta Rönesans):

Konusu doğa ve insan sevgisi olan ürünlerin yaratıldığı felsefi düşünce sistemidir. Hümanizma hareketlerinin ilk öncüleri olan Dante, Petrosk ve Bokaçius Orta Çağ’ın skolâstik düşüncelerini yıkarak, yerine pozitif düşünceyi koymaya çalışmışlardır. Onların bu hareketlerini İtalya hümanistleri devam ettirmiştir.

Güzel Sanatlarda; İlk Çağın eserlerinin incelenmesiyle başlayan

Rönesans üç dalda gelişme göstermişlerdir.

1) Resim: Resimde Rönesans doğa sevgisiyle başlamış ve yaratılan eserlerde insan vücudunun güzelliğine önem verilmiştir. Bu dönemin en büyük ressamları Gıyatto, Botiçelli, Leonardo da Vinci, Rafel ve Mikelanj’dır. Resimde şekil kadar duygu ve ifadeye de yer veren ressamlar ölmez eserler vermiştir.

2) Mimarlık: Resimde Rönesans doğa sevgisiyle başlamış ve yaratılan

eselerde sadelik, doğallık ve insanı düşündüren bir büyüklük egemen olmuştur. Bunelleski, Mikelanj en önemli mimarlarıdır.

3) Heykeltıraşlık: Rönesans heykeltıraşları İlk Çağdan

etkilenmekle birlikte yaptıkları eserlerde konusu yine Orta Çağ’da olduğu gibi dinden almışlardır. Bu devrin başlıca heykeltıraşları Donetello, Gilberti ve Mikelanj’dır.




Diğer Avrupa Ülkelerinde Rönesans




İngiltere: İngiltere’de Rönesans daha çok Hümanizma alanında kendisini gösterir. Hamlet, Otello, Romeo ve Jülyet gibi eserlerin yazarı olan Şekspir bu dönem İngiltere’sinde yetişmiştir.

Fransa: Fransa’da Rönesans hareketleri eğitim alanında başlamıştır. Fransa Kralı tarafından Kolej dö Frans açılmış ve eski Yunan, Latin ve İbrani dilleri öğrenilmiştir. Antik Çağ eserleri bilimsel yönden incelenmiştir. Fransa’da Rönesans en çok mimaride etkili olmuştur.

Almanya: Almanya’da Rönesans, Hümanizma ile başlar. Erasmus, Luther ve Röklen daha çok dini metinleri incelemişlerdir. Sonuçta

Katolik Kilisesi’nin inanç sisteminden ayrılmışlardır.

İspanya: Don Kişot adlı eserin yazarı Cervantes bu dönem İspanyasında yetişmiştir. Resim alanında Valezkez ünlüdür.

Bilim Alanında Rönesans:

Polonyalı bilim adamı Kopernik dünyanın yuvarlak olduğunu, güneşin etrafında döndüğünü, güneş sistemine bağlı bir gezegen olduğunu kanıtladı. Küçük kan dolaşımı bulundu. Bilimde düzey yöntemi gelişti.
Rönesans hareketleri dünyaya yeni bir görüş ve düşünüş açısı getirmiştir. Dogmatizmin dar kalıpları kırılmış, düşünce, bilim, sanat dünyaya ve insana açılmıştır




Rönesans’ın Sonuçları




Kiliseye olan güven azaldı. (Dini)

Skolâstik düşünce, yerini bilimsel düşünceye bıraktı. (Dini – Kültürel)

Aydınlanma Çağı’nın başlamasına neden olmuştur. (Kültürel)

Avrupa ülkelerinde bilim, edebiyat ve sanat alanlarında yeni bir dünya görüşü ortaya çıkmıştır.

Sanatta gelenek bir yana bırakıldı. Gotik sanat küçümsendi. Rönesans mimarisi doğdu.

Reform hareketlerinin

başlamasında etkili olmuştur.

Rönesans, Osmanlıların Avrupa’nın gerisinde kalmasına sebep oldu.

Batı’nın Doğu’ya olan üstünlüğü başladı.

Doğa bilimlerinde gözlem ve deney yöntemi kullanılmaya başlandı.

İnsanların yaşam düzeyleri yükseldi




REFORM

Avrupa’da XVI. yy. da din alanında meydana gelen yeni düzenlemelerin tümüne birden Reform denir.




Reform’un Sebepleri




Kiliseye olan güvenin azalması

Rönesans ve Matbaa’nın ve etkisi

Papa ve din adamlarının endülijans ile halkı soyması

Luther, Erasmus, Rökhlen ve Kalven gibi reformcuların fikri etkisi

Burjuvazinin kendi kilisesini kurmak istemesi

Yoksul köylü, şövalye ve prenslerin kilisenin zenginliklerini ele geçirme isteği

Roma-Germen İmparatorluğunun Almanya’da siyasal birliği sağlamak için kilise gücünü kullanmak istemesine prenslerin tepkisi ve Luther’i desteklemeleri




Reform’un Almanya’da Başlamasının Nedenleri




●Alman halkının yoksulluğu nedeniyle kiliseye olan güvenin azalması ve tepkinin çoğalması

●Almanya’da siyasi birliğinin olmaması

●Matbaanın kullanımı

●Luther’in İncili Almancaya çevirmesi

●Luther’in Hz. İsa dönemine dönülmesi düşüncesinin oluşturduğu etki.

●Alman İmparatoru Şarlken kilisenin desteğini alarak prenslere ve halka baskı uygulaması

●Almanya’nın Osmanlı Devleti ve Fransa ile savaş durumunda olması

Bilgi: Reform düşüncesi önce Almanya’da Martin Luther tarafından ortaya atılmıştır.

1517 yılında Wittinberg Kilisesi’nin duvarına 95 maddeden oluşan bildiriyi asmakla Reform hareketlerini Almanya’da başlattı. Bu bildiride kilise ve Papa’yı eleştirmesinden dolayı aforoz edildi.

Ancak Luther aforoz kâğıdını halkın gözü önünde yaktı. Papa bu olay üzerine imparator V. Şarlken’den yardım istemek zorunda kaldı. İmparator Şarlken’i yargılamak için Worms Diyeti’ni topladı. 1529’da Worms Diyeti, ölüme mahkûm etti. Saksonya Elektörü Luther’i kaçırarak şatosuna götürdü. Bir yıl boyunca şatoda kalan Luther bu süre içinde İncil’i Almancaya çevirdi. Onun düşünceleri çok kısa sürede Almanya’da yayıldı ve taraftar buldu. İmparator Reform’un yayıldığı yerlerde kalması, başka yerlere yayılmaması hakkında karar aldı. Ancak bu karar protesto edildi. İşte bu nedenle Luther’e taraftar olan ve bu kararı protesto edenlere Protestan denildi. Almanya’da Protestanlarla Katolikler arasındaki mücadele 1555 Osburg Barışının yapılmasına kadar devam etti.






Ousburg Barış Antlaşması (1555)




Maddeler

I- Protestan mezhebi ve kilisesi resmen kabul edildi.

II- Alman prensleri istedikleri mezhebi seçmekte ve bunu uyruklarına seçtirmekte serbest oldular.

III- Prensler kendi ülkelerindeki din işlerinin tek sorumlusu oldular.

IV- Halka; prensin seçtiği mezhebe girmek istemezse

Yorumlar

●Almanya’da henüz dinsel hoşgörü oluşmamıştır.

●Almanya’da mezhep özgürlüğü sağlanamamıştır.

●Yeni mezheplerin oluşmasına zemin hazırladı.

●Bu mezhepler arasında çatışmalar çıktı.




Diğer Avrupa Ülkelerinde Reform




Fransa: Luther’den sonra Calven’de Fransa da bu yeni mezhebi kabul etti. Fransa’da çıkarılan Calven kendi adıyla kilisesini Cenevre’de kurdu. Fakat Calvenizm’in Fransa’da yayılması çok kolay olmadı. Binlerce Calvenist öldürüldü. Mezhep savaşları Fransa’da Nant Fermanı ile sona erdi ve Protestanlık resmen tanındı. (1598)

İngiltere: İngiltere’de Kral VIII. Henry

önderlik etmiştir. Kral İngiltere kilisesini kendisine bağladı. Anglikan Kilisesi’ni kurdu. Anglikan Mezhebi 1543’te resmen kabul edildi.

İskoçya: Calven’in fikirleri İskoçya’da kabul görmüştür. İskoçya’daki Calvenizm’in adına Presbiteryen Mezhebi denilmiştir.

İsveç – Norveç – Danimarka: Protestan mezhebini kabul eden ülkeler olmuştur.

Not: Reform hareketleri Ortodoks kilisesini etkilememiştir.

Bunun Nedenleri

●Osmanlı tebaası durumunda olan Ortodoks halkı kilisenin istismarından korunmuştur.

●İstanbul, Ortaçağ Avrupa’sındaki Skolâstik Felsefe’den pek etkilenmemiştir.

●Reform hareketleri başladığında Ortodoks Kilisesinin bulunduğu

İstanbul, Türklerinin elindedir.

●Kanuni Sultan Süleyman döneminde; Avusturya ve Almanya üzerindeki Türk baskısı Protestanlığın kabul edilmesinde; dolayısıyla da Reform hareketlerinin başarıya ulaşmasında etkili olmuştur.





Reform’un Sonuçları




Kiliseye olan güven azaldı.

Avrupa’da mezhep birliği bozuldu. Yeni mezhepler ortaya çıktı. Yeni tarikatlar kuruldu.

Avrupa’da din savaşları başladı. İnanç özgürlüğü sağlandı.

Siyasal güç kralların ve prenslerin eline geçti.

Katolik kilisesi kendi kendini yenileme gereği duydu.

Kilise malları yağmalayarak, kilise ekonomik yönden zayıfladı.




Okullar kiliseden alındı.

Yeni mezhepler oluştu.

Kilise Cizvit Tarikatını kurdu.

Engizisyon Mahkemeleri Yeni Çağda etkin hale geldi.

Fransa, Almanya’daki Protestanları destekledi.

Sebep: Almanya’nın siyasi birliğini kurmak istememesidir.

Dinin toplum üzerindeki etkisi değişti.

Bu dönemde Laik devlet anlayışının kanıtları görülmüştür.

Kanıt:

—Din ve mezhep seçme özgürlüğü

Yasaların toplumun ihtiyacına göre şekillenmesi

—Farklı din ve mezhepteki insanların bir arada yaşaması

Yeni düşünce akımları

Osmanlı Devleti kuruluş döneminde Yüzyıl Savaşları (1337–1453), yükseliş döneminde Reform Osmanlı’nın Batı ilerleyişini kolaylaştırdı.

OTUZ YIL SAVAŞLARI (1618–1648)

Alman İmparatoru II. Ferdinant’ın ülkesindeki merkezi otoriteyi, din ve mezhep birliğini sağlamak amacıyla Protestan Alman Prensliklerine savaş açması Alman İmparatoru ile Protestanlar arasında din ve mezhep savaşı olarak başlayan savaş Almanya ile Fransa; İsveç ve Danimarka arasındaki savaşa dönüştü. İspanya, Almanya’nın yanında yer aldı. 30 yıl içinde yüz binlerce insan öldü. Savaş Westfalya Barışı (1648) ile sonuçlandı. Almanya ve İspanya başarısız oldu.




Westfalya Barış Antlaşması (1648)




a) Almanya İmparatoru ülkesindeki pensliklerin siyasal ve dini özgürlüklerini tanıdı.

b) Almanya’nın küçük prensliklerinden Brendenburg Prensliği, Prusya Dükalığı adını aldı.

c) İsveç Kralı, Baltık Denizi kıyılarına sahip oldu.

d) Fransa, Almanya’dan Alsaz-Loren’i aldı.

Not: Almanya, 1872 Sedan Savaşı ile Alsaz-Loren’i Fransa’dan aldı. Fransa 8 Ocak 1918 Wilson ilkeleri ile tekrar Alsaz-Loren’i Almanya’dan almayı başardı.

e)Hollanda’nın bağımsızlığı tanındı.

Not: Westfalya Barışını İspanya tanımadı. Bu yüzden Orta Çağda savaş bittiği halde Fransa ile İspanya arasında savaş on yıl daha sürdü. Yapılan Pirene Antlaşmasıyla (1659) İspanya, Fransa’nın üstünlüğünü kabul etti.

Yorumlar:

 Bugünkü Almanya’nın temelleri atıldı.

 Almanya’nın siyasi birliğini gerçekleştirememesi üzerine Fransa, Avrupa’nın en güçlü devleti haline geldi.

 I. Dünya Savaşına zemin hazırladı



18. YÜZYILDA VERASET SAVAŞLARI

I. İspanya Veraset Savaşları

(1702–1714)

Avrupa Devletleri arasında akrabalık bağları yüzünden birçok siyasal sorun çıkmış ve bu yüzden zamanla taht kavgaları yaşanmıştır. Bu taht kavgalarının ilki İspanya’da çıkmıştır. İspanya Kralı II.Şarl’ın erkek çocuğu yoktu. Kral ölümünden sonra yerine imparatorluğun geleceği için Fransa Kralı Lui’nin torunu Filip’in geçmesini vasiyet etti. 1700 yılında Filip, İspanya tahtına oturdu. Bunu Avusturya İmparatoru ve bağlı dükler kabul etmedi. Bunun üzerine Avusturya, İngiltere ve Hollanda ile İspanya ve Fransa arasında savaşlar başladı. Bu savaşlarda Fransa kısmen başarısızlığa uğradıysa da yeniden üstünlük sağladı. Böylece İspanya Krallığını garantiye aldı.

II. Lehistan Veraset Savaşları (1733–1738)

Lehistan’ın Jeopolitik yapısı Avrupalı Devletlerin sık sık içişlerine karışmalarına neden oldu. Her devlet Lehistan’a Kral seçtirmek istemiştir.

1733’te II. Ogüst ölünce Fransa, Rusya ve Avusturya karşı karşıya gelmişlerdir. Lehlilerle iki sınıfa ayrılmışlardır. Rusya ile Avusturya III. Ogüstü zorla Kral seçtirince Fransa ile rekabet başlamıştır.

Savaşta taraflar:

Fransa-Lehistan

Avusturya-Rusya

Fransa, başlayan savaşta Osmanlı Devletinden yararlanmak isteyerek Osmanlıyı savaşa kışkırtmıştır. Fakat Osmanlı Fransa’ya güvenemediğinden yazılı bir bağlaşma yapılmasını teklif etti. Fransa’nın yanında veraset savaşlarına katılmayan Osmanlı Devleti 1736’da Rusya ve Avusturya ile savaşa girdi. Fransa bu durumdan yararlanarak Avusturya’ya üstünlük sağladı.


III. Avusturya Veraset Savaşları (1740–1748)

Savaşta Taraflar

Almanya, Rusya, Hollanda ve İngiltere Fransa, İspanya, Lehistan ve Prusya Avusturya İmparatoru IV.Şarl’ın erkek çocuğu yoktu. Bundan dolayı tahtı ölmeden önce kızına bıraktı. İspanya Kralı bunu kabul etmedi. Bunun üzerine Avusturya ile Rusya, Hollanda ve İngiltere ile İspanya, Fransa, Prusya ve Lehistan arasında savaşlar başladı. Sekiz yıl süren savaşlar sonunda Fransa tekrar üstünlüğü sağladı.

Genel Yorum: Osmanlı Avrupa’daki veraset savaşlarından gereği gibi yararlanamadı.


YEDİ YIL SAVAŞLARI (1756–1763)

Avusturya Veraset savaşları Fransa ile Prusya’nın üstünlüğü ile sona ermişti. Bu savaş sonunda yapılan 1748 Ekslaşapel Antlaşması her iki tarafı da memnun etmediğinden yeniden taraflar arasında savaş hazırlıkları başladı. Fakat savaşa katılan taraflar arasında bazı değişikler olmuştu.

Savaşta taraflar

Prusya, İngiltere ve Rusya

Avusturya, Fransa ve Lehistan

İlk olarak Prusya, İngiltere ile antlaşmış bunu Fransa’nın Rusya ve Avusturya ile anlaşması takip etmişti.

Prusya’nın Avusturya, Rusya ve Fransa’ya açtığı savaşlar 1756’da başladı. Yedi yıl süren savaşlar Prusya’nın aleyhine gelişti. İngiltere ise Fransa’nın bazı sömürgelerini elde etti. Bu arada Fransızları, Hindistan’dan çıkararak oraya yerleşti.

Savaş Prusya’nın aleyhine gelişirken Rus Çarı III. Petro Prusya tarafına geçti. Savaştan sonra yorulan Fransa, İngiltere’den barış istedi. Bunun üzerine Paris Antlaşması 1763’te yapıldı.




Buna göre;




●Fransa, Amerika ve Hindistan’daki sömürgelerini İngiltere’ye bıraktı.

●Avrupa’daki arazi durumu savaştan önceki haline geldi.

Yorum: Yedi yıl savaşları sonunda Fransa zayıflamış, İngiltere toprak bakımından çok genişlemişti.

Bu savaşlar Fransa’da ihtilalin başlamasına, İngiltere’de ise Amerika’da bulunan13 kolonisi ile arasının açılmasına neden oldu. Prusya ise Avrupa’nın en güçlü kara devleti haline geldi.

ABD’NİN KURULMASI

●Amerikanın keşfi 1492 keşfinden sonra İspanyollar, Portekizliler ve İngilizler Amerika’da sömürgeler kurdular. İngilizler XVIII. Yüzyılın ortalarında koloni sayısını 13’e yükselttiler.

●İngilizler bu kolonileri kendi sanayileri için hammadde deposu, Pazar ve ucuz iş gücü kaynağı olarak görülüyordu. Hâlbuki bu koloniler kendi haklarını savunacak bilgi düzeyine ve eğitime sahip olmuşlardı.

●İngilizler 7 yıl savaşlarından sonra bozulan ekonomilerini düzeltmek amacıyla kolonilere satılan mallar üzerine yeni vergiler konulmasını

kararlaştırdı. Koloniler bunu kabul etmedi. İngiltere’den gelen mallar denize döktüler.

●Koloniler 1774’te I. Filedelfiya Kongresi’ni topladılar. İngiltere’ye karşı mücadele kararı aldılar ve 1775’te savaş başladı.

●1776’da II. Filedelfiya Kongresi toplandı. 13 Koloni için bağımsızlık kararı alındı ve İnsan Hakları Bildirisi ilan edildi. (Thomas Jeferson ve Benjamin Frenklin tarafından hazırlandı.)

●İngiltere ile savaş 8 yıl sürdü.

Fransa, Kanada’daki Hollanda, Newyork’taki İspanya’da Meksikadaki Amerikalıları destekledi.

1783 yılında Versay Antlaşması imzalandı. İngiltere, Amerikan kolonilerinin bağımsızlığını tanıdı.

●1787 yılında Washington başkanlığında toplanan kongre ilk anayasayı kabul etti. Böylece ABD kurulmuş oldu. 1789’da Washington Devlet başkanı seçildi. Böylece günümüzdeki anlamıyla ilk cumhuriyet rejimi ABD’de kurulmuş oldu.

ABD’nin kuruluşu şu sonuçları doğurdu.

1)İnsan Hakları bildirisi ilan edilerek ve demokratik bir rejim kurularak Avrupa’ya örnek olmuştur.

2)Avrupa’ya karşı bir denge unsuru olmuştur.

3)ABD’ye Avrupa’dan göçler olmuş, Avrupa’da işsizlik azalmış, siyasi ve dini kavgalar şiddetini kaybetmiştir.

4)Avrupa kültür ve medeniyeti yeni bir yayılma alanı bulmuştur.

Racoquista:Hıristiyanların Müslümanlara kaptırdıkları tapınakları yeniden ele geçirme politikasıdır. Coğrafi keşifler bu düşünceyi destekler.


Absolitizma: Ulusal monarşilerde Kralın siyasi yetkilerinin çoğaltılmasıdır. Bir adı mutlakıyetçiliktir. Kral XIV. Lui (1643-1715) “ Devlet demek ben demek, ben demek Devlet demektir.” sözleriyle Absolutizma’yı doruğa çıkarır.

Merkantalizm: Coğrafi keşiflerle doğan değerli madenlere (altın, gümüş) sahip olma isteğidir







sosyal ağlarda paylaşma



Benzer:

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da iconBİLİmsel geliŞmeleri etkileyen tariHİ olaylar (reform,RÖnesans,COĞrafi keşİfler)

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da iconEdebiyatı, Orta Avrupa

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da iconEl dokumasi haliciliğin süRDÜRÜlebiLİRLİĞİne ithalatin etkileri

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da iconRÖnesans

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da icon1- sanayi inkılabı ve Reform hareketlerinin ilk ortaya çıktığı ülkeler

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da iconÇAĞin çocuklari kreş ve güNDÜz bakimevi ekim ayi etkiNLİk takviMİ

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da iconÇAĞin çocuklari kreş ve güNDÜz bakimevi AĞustos ayi etkiNLİk takviMİ

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da iconHindistan ‘ın en belirgin dinlerinden biri de Hinduizmdir. Hint dinlerindeki...

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da iconI: Genel Hükümler Avrupa Birliği A

Dediğimiz Orta Çağın etkileri yavaş yavaş ortadan kalkmıştır. Coğrafi keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da iconYilmaz dikbaş’in “TÜRKİYE’de avrupa biRLİĞİ’nden para alan


Sanat




© 2000-2018
kişileri
s.ogren-sen.com